Puls Žwiata
Czwartek, 18 lipca 2019www.puls-swiata.pl
Puls Žwiata


Raport: Tybet

Most na Wsch├│d: Bia┼éoru┼Ť

Fahrenheit 9.11

Murale z Derry

Stambuł

Ateny 2004

Strefa Kultury:
Literatura

Teatr

Kino

Muzyka

Wystawa

Kanon

BIBLIOTEKA:
LINKI

KSIĄŻKI

DOKUMENTY

GALERIA FOTO

 
ZALOGUJ



Raport: Tybet

Kultura tybetańska w Polsce
Autor: Adam Sanocki

Obecny XIV Dalajlama Tybetu Tenzin Gjaco powiedzia┼é kiedy┼Ť, ┼╝e to, co spotka┼éo jego ojczyzn─Ö i nar├│d ze strony Chi┼äskiej Republiki Ludowej to swego rodzaju kara za prowadzon─ů niegdy┼Ť polityk─Ö izolacji. Dzisiaj Tybet paradoksalnie otwiera si─Ö przed Zachodem maksymalnie, oferuj─ůc mu ca┼é─ů swoj─ů kultur─Ö, z tym, co jego zdaniem najcenniejsze – naukami Buddy.

Po 1959 roku, kiedy Dalajlama zmuszony by┼é opu┼Ťci─ç Tybet i rozpocz─ů─ç ┼╝ycie na uchod┼║stwie zainteresowanie tym pa┼ästwem wzros┼éo. Od ponad 40 lat przyw├│dca narodu tybeta┼äskiego je┼║dzi po ca┼éym ┼Ťwiecie pr├│buj─ůc zainteresowa─ç opini─Ö publiczna losem Tybetu. Niestety ci─ůgle ma┼éo skutecznie.

Tybet oczami Polak├│w

Obok polityki Tybet dociera do nas na wielu innych p┼éaszczyznach. Dzieci mog─ů zagra─ç w gr─Ö komputerow─ů „Tintin in Tibet”, m┼éodzie┼╝ mo┼╝e bra─ç udzia┼é w koncertach rockowych na rzecz Tybetu, a doro┼Ťli praktykowa─ç tybeta┼äski buddyzm w jednym z sze┼Ťciu zarejestrowanych w Polsce zwi─ůzk├│w wyznaniowych tej tradycji. Tybetem inspiruj─ů si─Ö r├│wnie┼╝ polscy poeci, powsta┼éy po┼Ťwi─Öcone mu polskie strony w internecie, a w sklepach indyjskich obecne s─ů tybeta┼äskie dewocjonalia.

Aby sprawdzi─ç z czym Polsce kojarzy si─Ö s┼éowo Tybet przeprowadzi┼éem proste badania. Ankieta obj─Ö┼éa 210 respondent├│w, kt├│rych podzieli┼éem ze wzgl─Ödu na wiek na trzy grupy o niemal tej samej ilo┼Ťci badanych os├│b. Pierwsza grupa zawiera┼éa si─Ö w przedziale od 9 do 14 lat i swoim zakresem obejmowa┼éa przede wszystkim uczni├│w gimnazjum i starszych klas szko┼éy podstawowej. Druga grupa to osoby pomi─Ödzy 20 a 30 rokiem ┼╝ycia. Tu wypowiadali si─Ö przede wszystkim studenci. Ostatnia, trzecia grupa to respondenci powy┼╝ej 30 roku ┼╝ycia.

Odpowiedzi na pytania dotycz─ůce skojarze┼ä ze s┼éowem Tybet i ewentualnych przejaw├│w kultury tybeta┼äskiej w Polsce posegregowa┼éem w nast─Öpuj─ůce grupy: religia, polityka, obyczaje i kultura, przyroda, Dalajlama, Yeti, Chiny oraz Indie i Nepal. Okaza┼éo si─Ö, ┼╝e Tybet, jak na tak odleg┼ée miejsce, wywo┼éuje u nas sporo skojarze┼ä.

W zestawieniu generalnym zdecydowanie najwi─Öksz─ů popularno┼Ťci─ů cieszy┼éa si─Ö przyroda. W┼Ťr├│d odpowiedzi pojawia┼éy si─Ö tu przede wszystkim Himalaje oraz Wy┼╝yna Tybeta┼äska. Warto jednak zauwa┼╝y─ç, ┼╝e tak odpowiada┼éy przede wszystkim osoby w wieku od 9 do 14 lat, oraz powy┼╝ej lat 30. Respondenci pomi─Ödzy 20, a 30 rokiem ┼╝ycia na pierwszy plan wysun─Öli buddyzm tybeta┼äski i elementy z nim zwi─ůzane, kt├│re uj─ů┼éem w ha┼Ťle religia.

W┼Ťr├│d dzieci du┼╝ym powodzeniem cieszy┼éo si─Ö Yeti. Mityczny “cz┼éowiek ┼Ťniegu” wraz ze skojarzeniami politycznymi zosta┼é zakwalifikowany na trzecim miejscu. Osoby nieco starsze w og├│le nie wymieni┼éy go w swoich ankietach. Ponownie nasz legendarny stw├│r zaistnia┼é w skojarzeniach os├│b powy┼╝ej 30 roku ┼╝ycia, plasuj─ůc si─Ö w tym przedziale wiekowym na ostatnim miejscu.

Duchowy i polityczny przyw├│dca Tybeta┼äczyk├│w najwi─Öksz─ů popularno┼Ťci─ů cieszy┼é si─Ö u os├│b pomi─Ödzy 20, a 30 rokiem ┼╝ycia. Dalajlama bez w─ůtpienia z racji pe┼énionych obowi─ůzk├│w, otrzymanej Nagrody Nobla i coraz wi─Ökszej popularno┼Ťci buddyzmu na Zachodzie jest osob─ů medialn─ů. Wysok─ů pozycj─Ö zajmuje r├│wnie┼╝ w najstarszym przedziale wiekowym, a najmniej z Tybetem kojarzy si─Ö on dzieciom.

Pewnie po cz─Ö┼Ťci skojarzenia polityczne i geograficzne sk┼éoni┼éy moich respondent├│w do wymienienia w swoich odpowiedziach Chin, Indii i Nepalu. Te trzy pa┼ästwa s─ů s─ůsiadami Tybetu, przy czym Chiny planowo i skutecznie go niszcz─ů, a w Indiach i Nepalu tybeta┼äscy uchod┼║cy znajduj─ů pomoc i wsparcie (cho─ç w przypadku Nepalu w ostatnich latach sytuacja zdecydowanie uleg┼éa pogorszeniu). Chi┼äsk─ů Republik─Ö Ludow─ů najwi─Öcej razy wymieni┼éy dzieci w przedziale od 9 – 14 lat. Indie i Nepal z Tybetem natomiast najbardziej kojarz─ů si─Ö osobom najstarszym. W przedziale pomi─Ödzy 20, a 30 rokiem ┼╝ycia kategorie te zajmuj─ů ostatnie miejsca, przy czym Chiny wyprzedzaj─ů Indie z Nepalem.

O obyczajach najwi─Öcej do powiedzenia maj─ů najm┼éodsi. Od bardzo og├│lnych odpowiedzi typu “ciekawa kultura”, pojawiaj─ů si─Ö i szczeg├│┼éowe jak taniec, str├│j, ┼Ťpiewy. Z wiekiem skojarzenia z t─ů kategoria s─ů coraz mniejsze.

Najwi─Öksze trudno┼Ťci osobom wype┼éniaj─ůcym ankiety przysporzy┼éa jej druga cz─Ö┼Ť─ç dotycz─ůca przejaw├│w kultury tybeta┼äskiej w Polsce. Bardzo cz─Östo w tym miejscu na ankiecie znajdowa┼éem puste pola. Najmniej do powiedzenia w tej kwestii mia┼éy osoby najstarsze, a najwi─Öcej plasuj─ůce si─Ö pomi─Ödzy 20, a 30 rokiem ┼╝ycia.

We wszystkich kategoriach na pierwszy plan wysuwa┼éy si─Ö filmy fabularne, zainteresowanie buddyzmem, oraz publikacje prasowe i literatura. Osoby powy┼╝ej 30 roku ┼╝ycia opr├│cz tych trzech podstawowych kategorii wymienia┼éy jeszcze r├│┼╝nego rodzaju towary, kt├│re oferuj─ů nam orientalne sklepy (g┼é├│wnie kadzide┼éka), oraz medycyn─Ö tybeta┼äsk─ů. Ta ostatnia kategoria pojawi┼éa si─Ö ju┼╝ tylko u najm┼éodszych respondent├│w, kt├│rzy w paru przypadkach okre┼Ťlali j─ů dosy─ç szczeg├│┼éowo wymieniaj─ůc masa┼╝e, czy te┼╝ ─çwiczenia jogi. Opr├│cz tego w tej kategorii wiekowej jednymi z ciekawszych odpowiedzi by┼éy: taniec, ┼Ťpiew czy te┼╝ wycieczki w Himalaje.

Osoby pomi─Ödzy 20, a 30 rokiem ┼╝ycia wykaza┼éy najwi─Öcej inwencji tw├│rczej. Obok wspomnianych wy┼╝ej trzech podstawowych aspekt├│w kultury tybeta┼äskiej w naszym kraju pojawi┼éo si─Ö tu wiele ciekawych, a czasami do┼Ť─ç zaskakuj─ůcych odpowiedzi. Na przyk┼éad przy r├│┼╝nych dewocjonaliach wymienianych przy okazji towar├│w, kt├│re mo┼╝na w Polsce naby─ç w sklepach orientalnych pojawi┼éa si─Ö czapka z nausznikami. Bardzo oryginalna by┼éa odpowied┼║ m├│wi─ůca o tzw. “tybeta┼äskim haszyszu”, jako przejawie tej kultury n naszym kraju. Ponadto m┼éodzi ludzie wymieniali jeszcze ko┼éa globtroterskie, wystawy, organizacje walcz─ůce o prawa cz┼éowieka w Tybecie, oraz walki wschodu.


Organizacje na rzecz Tybetu w Polsce

Inwazja ChRL na Tybet da┼éa asumpt do dzia┼éalno┼Ťci r├│┼╝nego rodzaju organizacji i stowarzysze┼ä zajmuj─ůcych si─Ö prawami cz┼éowieka. W Polsce r├│wnie┼╝ mo┼╝na je zauwa┼╝y─ç. Do najbardziej aktywnych w kwestiach politycznych nale┼╝y Polskie Stowarzyszenie Przyjaci├│┼é Tybetu powsta┼ée w Warszawie w 1991 roku. Za sw├│j cel statutowy obra┼éo popularyzacj─Ö informacji o Tybecie: jego historii, kulturze i bie┼╝─ůcej sytuacji politycznej. Dotychczas uda┼éo mu si─Ö wsp├│┼éorganizowa─ç w Polsce wizyty J┼Ü XIV Dalajlamy w 1993 i 2000 roku, opublikowa─ç par─Ö ksi─ů┼╝ek oraz doprowadzi─ç do wizyty tybeta┼äskich mnich├│w z klasztoru Namgyal i Gyuto.

PSPT jest de facto jedyn─ů organizacj─ů w Polsce monitoruj─ůc─ů i czynnie reaguj─ůc─ů na sytuacje polityczn─ů w Tybecie. Co roku celebruje najwa┼╝niejsze tybeta┼äskie rocznice zwi─ůzane z politycznym kalendarzem wydarze┼ä w tym kraju, wraz z najwa┼╝niejsz─ů dat─ů dla ┼Ťrodowisk protybeta┼äskich na ca┼éym ┼Ťwiecie - 10 marca - rocznic─ů st┼éumienia Powstania Narodowego w stolicy Tybetu, Lhasie. Ka┼╝dego roku w tym dniu w Warszawie tradycyjnie organizowany jest Marsz dla Tybetu.

Ponadto w kwestii politycznej wszelkie inicjatywy na rzecz wolnego Tybetu maj─ů u nas posta─ç efemerydaln─ů i ma┼éo wnosz─ů do sprawy Tybetu. Z dziennikarskiego obowi─ůzku mo┼╝na wymieni─ç jeszcze takie organizacje jak Inicjatywa Na Rzecz Wolnego Tybetu, Przyjaciele Tybetu, Stowarzyszenie Studenci dla Wolnego Tybetu czy Wolny Tybet. Wi─Ökszo┼Ť─ç z nich ju┼╝ nie istnieje, a reszta stanowi swoisty margines ruchu protybeta┼äskiego w naszym kraju.

Wi─Öcej ni┼╝ organizacji jest w internecie polskich stron traktuj─ůcych o poszanowaniu praw cz┼éowieka w Tybecie. Jak na razie najlepszym merytorycznie serwisem (jedynym tego typu w Polsce) jest strona Helsi┼äskiej Fundacji Praw Cz┼éowieka (www.hfhrpol.waw.pl/Tybet). Stanowi ona wybi├│rcz─ů kalk─Ö najwa┼╝niejszych serwis├│w protybeta┼äskich jak Tibetan Information Network czy Tibetan Centre for Human Rights and Democracy i w przypadku nieznajomo┼Ťci j─Özyka angielskiego stanowi bardzo cenne ┼║r├│d┼éo informacji. Ponadto warto wymieni─ç jeszcze stron─Ö PSPT, po┼Ťwi─Öcon─ů kampanii w obronie skazanego na ┼Ťmier─ç Tenzina Deleka Rinpocze, kt├│ra jest pierwsza i jedyn─ů jak na razie w Polsce stron─ů o charakterze kampanijnym (http://www.ratujtybet.org).

Od wielu lat sprawa Tybetu w┼é─ůczana jest w dzia┼éania znanego przede wszystkim z akcji na rzecz obrony przyrody Klubu Gaja. Wraz z Polskim Stowarzyszeniem Przyjaci├│┼é Tybetu organizuje on wspomniany wcze┼Ťniej coroczny Marsz dla Tybetu, przypomina o kwestii tybeta┼äskiej w ramach organizowanych przez siebie Festiwali Graffiti, a tak┼╝e jako organizacja pozarz─ůdowa reaguje na kompromituj─ůce polskich polityk├│w wydarzenia zwi─ůzane ze spraw─ů Tybetu. Ponadto za┼éo┼╝yciel, prezes i lider Klubu Gaja jest tak┼╝e prezesem Partii Zieloni 2004, na kt├│rej zaproszenie w kwietniu 2004 roku odwiedzi┼é Polsk─Ö Reinhold Messner, jeden z najs┼éynniejszych himalaist├│w, pierwszy na ┼Ťwiecie zdobywca Korony Himalaj├│w. W ramach solidarno┼Ťci z trzema Tybeta┼äczykami prowadz─ůcymi w tym czasie strajk g┼éodowy pod siedziba ONZ odby┼éa si─Ö w Warszawie przed chi┼äsk─ů ambasad─ů milcz─ůca pikieta.

Obok sfery politycznej Polacy anga┼╝uj─ů si─Ö tak┼╝e w projekty humanitarne, kt├│rych celem jest bezpo┼Ťrednia pomoc uchod┼║com tybeta┼äskim w Indiach, czy Nepalu. W tej materii najwi─Öcej do powiedzenia przez ostatnie lata ma Zwi─ůzek Garuda w Polsce. Ten najpr─Ö┼╝niejszy buddyjski zwi─ůzek religijny w naszym kraju wspiera tradycj─Ö bon buddyzmu tybeta┼äskiego. Przy okazji od 5 lat rozwija pomoc dla zamieszka┼éych w p├│┼énocnych Indiach dzieci z Bon Children`s Home – sieroci┼äca dla dzieci tradycji bon. Jest to zar├│wno pomoc bezpo┼Ťrednia oparta na zasadach tzw. „adopcji serca” (bezpo┼Ťrednie wsparcie dla indywidualnego dziecka z sieroci┼äca) oraz wsparcie og├│lne w postaci dar├│w w zale┼╝no┼Ťci od potrzeb o┼Ťrodka. W ostatnich roku dynamika tej pomocy znacznie wzros┼éa rozszerzaj─ůc zar├│wno kr─ůg pomagaj─ůcych jak i o┼Ťrodki kt├│rym ta pomoc jest przekazywana. Obecnie powstaje ┼Ťwiecka Fundacja NYATRI (Fundacja Pomocy Dzieciom Tybetu) kt├│ra swoim dzia┼éaniem obejmuje wspomniany sierociniec Bon Children`s Home, o┼Ťrodek kszta┼éc─ůcy m┼éodych mnich├│w Bon Children`s Welfare Center oraz wsparcie dla mnich├│w i mniszek na wychod┼║stwie z klasztoru Menri.

W bardzo podobnym duchu dzia┼éa w Nepalu klinika stomatologiczna Benchen Free Clinic. Powsta┼éa ona w jednym z buddyjskich klasztor├│w na obrze┼╝ach Katmandu z inicjatywy polskiego lekarza dr Wojciecha Ryncarza i ┼Ťwiadczy bezp┼éatn─ů pomoc mnichom, mniszkom oraz uchod┼║com tybeta┼äskim mieszkaj─ůcym w Nepalu.

JeÂli chcesz przeczytaŠ ca│y artyku│ zaloguj siŕ
JeÂli nie posiadasz konta, zarejestruj siŕ

wersja do wydruku



AktualnoÂci:
Japońskie fascynacje...
Koreańska awangarda ...
Akustyczna Marika...
Wszystkie wojny fotor...
Naga prawda o pilotac...

Kapela ze Wsi Warszawa

Kimar Studio

wypady.pl

Subnet Internet (C)2003