Puls Žwiata
Wtorek, 19 pa╝dziernika 2021www.puls-swiata.pl
Puls Žwiata


RAPORT: Ropa naftowa

UE: Prezydencja Irlandii

MOST NA WSCHÓD: BUŁGARIA RUMUNIA MACEDONIA

IRAK: Rada Rz─ůdz─ůca

NIETOLERANCJA

INDIE-CHINY: Wy┼Ťcig gigant├│w

Indonezja: Teatr lalek

KOREA POŁUDNIOWA: Religie

Iran po wyborach

Strefa Kultury:
Literatura

Teatr

Kino

Muzyka

Wystawa

Kanon

BIBLIOTEKA:
LINKI

KSIĄŻKI

DOKUMENTY

GALERIA FOTO

 
ZALOGUJ



RAPORT: Ropa naftowa

NIE NAZYWAJCIE NAS KARTELEM!
Autor: Mariusz Janik

W momencie, gdy niniejszy numer trafia do r─ůk czytelnik├│w, OPEC przygotowuje si─Ö do szczytu pa┼ästw cz┼éonkowskich, na kt├│rym potwierdzi swoj─ů lutow─ů decyzj─Ö o ograniczeniu wydobycia ropy. Ceny ropy zn├│w wi─Öc posz┼éy w g├│r─Ö. Ale spokojnie – Organizacja Pa┼ästw Eksporter├│w Ropy nie jest ju┼╝ w stanie „zarz─ůdzi─ç” globalnego kryzysu. Cho─ç potrafi jeszcze wierzgn─ů─ç i napsu─ç nerw├│w pa┼ästwom uprzemys┼éowionym.

Gdy pod koniec lat 50. pada┼éy na Bliskim Wschodzie i w innych cz─Ö┼Ťciach ┼Ťwiata bastiony kolonializmu, w wielu regionach zadomowi┼éy si─Ö zachodnie firmy, w tym koncerny naftowe. Mia┼éy u┼╝ywanie – koniec kolonializmu by┼é decyzj─ů symboliczn─ů, polityczn─ů, ale w realiach koncerny mog┼éy bez zak┼é├│ce┼ä zarz─ůdza─ç zasobami surowc├│w w by┼éych koloniach. Nowa w┼éadza by┼éa niezbyt do┼Ťwiadczona, zazwyczaj spragniona wy┼é─ůcznie pieni─Ödzy, splendoru, bezkarno┼Ťci. I zwyczajnie s┼éaba.

Koncerny narzuca┼éy wi─Öc krajom poziom wydobycia i ceny. Dlatego te┼╝, w 1960 r. w Bagdadzie spotkali si─Ö przedstawiciele Arabii Saudyjskiej, Iraku, Iranu, Kuwejtu i Wenezueli (pe┼éni─ůcy do niedawna funkcj─Ö sekretarza generalnego Wenezuelczyk Silva Calderon by┼é jednym z uczestnik├│w tamtego pami─Ötnego spotkania). Powsta┼éa OPEC.
Dla nafciarzy by┼éy to pi─Ökne czasy – bary┼éka kosztowa┼éa nieca┼ée 2 dolary, samochody osobowe zaczyna┼éy podbija─ç serca konsument├│w na ca┼éym ┼Ťwiecie, a w Ameryce stawa┼éy si─Ö obiektem kultu. Z uwagi na nisk─ů cen─Ö i powszechn─ů dost─Öpno┼Ť─ç ropy rz─ůdy rezygnowa┼éy z intensywnych bada┼ä nad ┼║r├│d┼éami energii. Tymczasem kartel metod─ů ma┼éych kroczk├│w umacnia┼é swoj─ů pozycj─Ö wymuszaj─ůc na odbiorcach ropy negocjacje nie z poszczeg├│lnymi krajami lecz z ca┼é─ů Organizacj─ů. Do┼é─ůczyli nowi cz┼éonkowie: Katar, Indonezja, Libia, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Algieria, Nigeria (od lat 70. do lat 90. do OPEC nale┼╝a┼éy r├│wnie┼╝ Gabon i Ekwador). Na prze┼éomie lat 60. i 70. mia┼é ju┼╝ na tyle mocn─ů pozycj─Ö, ┼╝e m├│g┼é pozwoli─ç sobie na pierwsz─ů ostr─ů zagrywk─Ö – pa┼ästwa cz┼éonkowskie zacz─Ö┼éy kolejno nacjonalizowa─ç swoje pola naftowe.

Jednocze┼Ťnie na Bliskim Wschodzie dochodzi┼éo do gwa┼étownych przemian. Kolejne przegrane wojny z Izraelem coraz bardziej frustrowa┼éy Arab├│w – a to kraje arabskie przewa┼╝aj─ů w kartelu. St─ůd w pa┼║dzierniku 1973 r. dosz┼éo do kryzysu, Arabia Saudyjska i Iran podnios┼éy ceny, w ci─ůgu miesi─ůca bary┼éka zdro┼╝a┼éa pi─Öciokrotnie, a Zach├│d wpad┼é w panik─Ö. Zamiast bojkotu czy doprowadzenia do interwencji zbrojnej zachodni importerzy zacz─Öli nieskoordynowane zakupy tego, co tylko OPEC zechcia┼é im sprzeda─ç, a w efekcie kartel zyska┼é poczucie si┼éy.

Nast─Öpna „godzina pr├│by” nadesz┼éa w 1979 r. Doprowadzi┼éa do niej rewolucja Chomeiniego w Iranie (i wstrzymanie wydobycia), interwencja Armii Czerwonej w Afganistanie, nast─Öpnie kryzys zosta┼é spot─Ögowany przez wybuch wojny iracko-ira┼äskiej w 1980 r. Ceny ropy wzros┼éy do niebotycznych pu┼éap├│w. Cho─ç znowu┼╝ dosz┼éo do drena┼╝u portfeli i nerwowych zakup├│w, a ceny by┼éy wy┼╝sze ni┼╝ w 1973 r., jednak wra┼╝enie by┼éo zdecydowanie mniej piorunuj─ůce. Przez 6 lat ┼Ťwiat zd─ů┼╝y┼é przygotowa─ç pewne zabezpieczenia – pojawi┼éy si─Ö oszcz─Ödniejsze auta i alternatywne technologie, zacz─Öto uruchamia─ç elektrownie atomowe, za┼Ť powo┼éana przez najwi─Öksze pa┼ästwa-importr├│w Mi─Ödzynarodowa Agencja Energii (IEA) u┼╝y┼éa ca┼éego arsena┼éu ┼Ťrodk├│w, by przymusi─ç OPEC do kompromisu. Rola IEA mia┼éa zreszt─ů w przysz┼éo┼Ťci stopniowo rosn─ů─ç. Kompromis okaza┼é si─Ö cokolwiek zgni┼éy – w kolejnych latach zacz─Ö┼éo pojawia─ç si─Ö zjawisko, kt├│re do dzi┼Ť jest olbrzymim utrapieniem kartelu – notoryczne przekroczenia limitu przez du┼╝─ů grup─Ö pa┼ästw cz┼éonkowskich. Przodowa┼éa w tym procederze Wenezuela. Wywo┼éa┼éo to swoist─ů reakcj─Ö ┼éa┼äcuchow─ů – na rynku pojawi┼éo si─Ö tyle ropy, ┼╝e koncerny, szukuj─ůc oszcz─Ödno┼Ťci, zacz─Ö┼éy likwidowa─ç swoje kom├│rki analityczne. W efekcie dzi┼Ť rynek ropy analizuj─ů niezale┼╝ne firmy, czerpi─ůce informacje od utajnionych informator├│w czy obserwator├│w, kt├│rzy na g┼é├│wnych trasach transportu ropy licz─ů tankowce i obliczaj─ů przepustowo┼Ť─ç rur. Si┼é─ů rzeczy dane o rynku s─ů dzi┼Ť niezbyt precyzyjne.

Przekroczeniom limitu pr├│bowa┼éa przeciwdzia┼éa─ç Arabia Saudyjska, przykr─Öcaj─ůc w┼éasny kurek – z 7 do 2,5 miliona bary┼éek dziennie. Ceny skoczy┼éy, a niebawem zn├│w mia┼éy osi─ůgn─ů─ç pu┼éap z 1980 r. – dok┼éadnie 10 lat p├│┼║niej Irak, oskar┼╝aj─ůc Kuwejt o kradzie┼╝ ropy z przygranicznych irackich p├│l naftowych, zaanektowa┼é s─ůsiada (Saddam Husajn do upadku re┼╝imu utrzymywa┼é, ┼╝e kuwejccy szejkowie podkradaj─ů mu rop─Ö). Potem by┼éa Pustynna Burza, kt├│ra u┼Ťwiadomi┼éa bliskowschodnim przyw├│dcom, do jakich ┼Ťrodk├│w mo┼╝e si─Ö uciec Zach├│d, by utrzyma─ç stabilizacj─Ö w tym regionie. Zach├│d z kolei u┼Ťwiadomi┼é sobie, ┼╝e OPEC nie stanowi jednolitego bloku, ┼╝e wewn─Ötrzne konflikty w kartelu mog─ů s┼éu┼╝y─ç do wygrywania jednych cz┼éonk├│w przeciw drugim. OPEC si─Ö „rozhermetyzowa┼é”.

JeÂli chcesz przeczytaŠ ca│y artyku│ zaloguj siŕ
JeÂli nie posiadasz konta, zarejestruj siŕ

wersja do wydruku



AktualnoÂci:
Japońskie fascynacje...
Koreańska awangarda ...
Akustyczna Marika...
Wszystkie wojny fotor...
Naga prawda o pilotac...

Kapela ze Wsi Warszawa

Kimar Studio

wypady.pl

Puls Swiata (C)2003