Puls Žwiata
Wtorek, 19 pa╝dziernika 2021www.puls-swiata.pl
Puls Žwiata


RAPORT: Ropa naftowa

UE: Prezydencja Irlandii

MOST NA WSCHÓD: BUŁGARIA RUMUNIA MACEDONIA

IRAK: Rada Rz─ůdz─ůca

NIETOLERANCJA

INDIE-CHINY: Wy┼Ťcig gigant├│w

Indonezja: Teatr lalek

KOREA POŁUDNIOWA: Religie

Iran po wyborach

Strefa Kultury:
Literatura

Teatr

Kino

Muzyka

Wystawa

Kanon

BIBLIOTEKA:
LINKI

KSIĄŻKI

DOKUMENTY

GALERIA FOTO

 
ZALOGUJ



Indonezja: Teatr lalek

WISZNU POZDRAWIA ALLAHA
Autor: Beata Zimnicka

Giri Harja – jedna z wiosek Jawy Zachodniej. Tu┼╝ po zmroku ludzie gromadz─ů si─Ö wok├│┼é sceny skonstruowanej po┼Ťr├│d okolicznych niskich domostw. W oddali s┼éycha─ç rytmiczne odg┼éosy ┼╝ab i cykad dobiegaj─ůce z p├│l ry┼╝owych. Na ruchomych w├│zkach o┼Ťwietlonych lampkami gazowymi sprzedawcy pra┼╝─ů orzechy ziemne i s┼éodkie ciasta. Zgromadzeni, czekaj─ůc na przedstawienie, jedz─ů, ┼╝artuj─ů, rozmawiaj─ů. M─Ö┼╝czy┼║ni graj─ů w szachy, pal─ůc go┼║dzikowe papierosy roztaczaj─ůce dooko┼éa ci─Ö┼╝ki, g─Östy aromat. Na scenie dwa rz─Ödy kolorowych drewnianych lalek ustawionych po obu stronach ┼Ťwie┼╝o ┼Ťciosanych pni bananowych. Za chwil─Ö stan─ů si─Ö podium dla rozgrywaj─ůcych si─Ö burzliwych los├│w bohater├│w z „Ramajany” i „Mahabharaty”. Miejscowe dzieci jeszcze przed przedstawieniem bawi─ů si─Ö lalkami. Jedno z nich to bohater wydarzenia, pi─Öcioletni ch┼éopiec, kt├│rego obrz─Öd obrzezania wioska dzi┼Ť hucznie ┼Ťwi─Ötuje. Metaliczny, pulsuj─ůcy d┼║wi─Ök gamelanu, zespo┼éu tradycyjnych instrument├│w gong├│w i b─Öbn├│w, daje zna─ç i┼╝ przedstawienie wkr├│tce si─Ö rozpocznie. To pocz─ůtek wayang golek – tradycyjnego widowiska Jawy Zachodniej.

Jawa wayangu

Jawa to najwa┼╝niejsza spo┼Ťr├│d kilkunastu tysi─Öcy wysp Indonezji, a jednocze┼Ťnie polityczne, geograficzne i ekonomiczne centrum archipelagu, ze stolic─ů w Jakarcie. M┼éode pa┼ästwo z niespe┼éna sze┼Ť─çdziesi─Öcioletni─ů histori─ů, ustanowione zosta┼éo w 1945 roku, gdy pierwszy prezydent Sukarno proklamowa┼é niepodleg┼éo┼Ť─ç Republiki Indonezji. Raptowne zmiany ekonomiczne lat siedemdziesi─ůtych przekszta┼éci┼éy wi─Öksze o┼Ťrodki w zakorkowane, t┼éoczne miasta.

Obecnie kom├│rki, komputery, samochody istniej─ů obok wielowiekowej tradycji. Bogata kultura Jawy si─Öga jednak korzeniami daleko g┼é─Öbiej, do pocz─ůtk├│w naszej ery. Jej trwa┼éym ┼Ťwiadectwem s─ů kamienne, ┼Ťwi─ůtynne monumenty wtopione w wulkaniczny krajobraz wyspy.

Kolejne systemy religijne: animizm, buddyzm, hinduizm i islam, ukszta┼étowa┼éy synkretyczne oblicze kraju, kt├│ry pomimo, i┼╝ w wi─Ökszo┼Ťci muzu┼éma┼äski, pozosta┼é tyglem r├│┼╝norodnych kultur. Najlepszym przyk┼éadem ich jednoczesnego wsp├│┼é┼╝ycia jest wayang – tradycyjny teatr Jawy, w kt├│rym bogowie z indyjskich epos├│w wys┼éawiaj─ů imi─Ö Allaha.

„Wayang” (czyt ┼éajang) to s┼éowo szeroko okre┼Ťlaj─ůce tradycyjny teatr Jawy i Bali wykorzystuj─ůcy r├│┼╝nego rodzaju media, takie jak lalki, maski, ludzi. Najbardziej znany – tradycyjny teatr lalkowy oparty na indyjskich eposach Ramajany i Mahabharaty szczyci si─Ö ju┼╝ ponad tysi─ůcletni─ů tradycj─ů. Samo znaczenie s┼éowa „wayang” w j─Özyku starojawajskim oznacza cie┼ä i jak podaj─ů relacje, wi─ů┼╝e si─Ö z kultem przodk├│w i wiar─ů we wskrzeszenie ich dusz. Pocz─ůtkowo p┼éaskie lalki wycinano z li┼Ťci palmy, p├│┼║niej a┼╝urowe postaci bohater├│w epos├│w zacz─Öto wykonywa─ç z trwalszego materia┼éu – byczej sk├│ry. Tak powsta┼éa najbardziej znana forma teatru na Jawie – „wayang kulit” czyli „widowisko cieni”. D┼éugowieczno┼Ť─ç, a zarazem aktualno┼Ť─ç tego rodzaju teatru jest fenomenem niespotykanym w ┼Ťwiecie zachodnim.

Wywarł on ogromny wpływ na inne dziedziny sztuki. Lalka narzuciła stylistykę tradycyjnemu malarstwu i rzeźbie, wpłynęła również na ruchy tańca w dużo późniejszym teatrze wykonywanym przez ludzi.
Geneza teatru indonezyjskiego do dzi┼Ť nie jest do ko┼äca znana. By─ç mo┼╝e by┼é to wynalazek miejscowy, czy import z Chin lub Indii przeniesiony wraz z hinduskim panteonem b├│stw. Jedna z legend m├│wi, i┼╝ hinduscy bogowie zst─ůpili po prostu pewnego dnia na wysp─Ö Jaw─Ö, „zasiedlaj─ůc” okoliczne g├│ry i rzeki. Wielu z nich wkr├│tce zasymilowa┼éo si─Ö z b├│stwami lokalnymi. Powsta┼éy nowe genealogie, a przedstawiane historie sta┼éy si─Ö wydarzeniami rozgrywaj─ůcymi si─Ö tu┼╝ obok, w pobliskim s─ůsiedztwie. Rama sta┼é si─Ö ksi─Öciem jawajskim, nosz─ůcym dworskie ubranie, pod─ů┼╝aj─ůcym za jawajsk─ů etykiet─ů, s┼éuchaj─ůcym miejscowej muzyki. Najwy┼╝sza g├│ra we wschodniej cz─Ö┼Ťci wyspy zosta┼éa nazwana Semeru, po g├│rze Meru, siedzibie Siwy z indyjskiego eposu.

JeÂli chcesz przeczytaŠ ca│y artyku│ zaloguj siŕ
JeÂli nie posiadasz konta, zarejestruj siŕ

wersja do wydruku



AktualnoÂci:
Japońskie fascynacje...
Koreańska awangarda ...
Akustyczna Marika...
Wszystkie wojny fotor...
Naga prawda o pilotac...

Kapela ze Wsi Warszawa

Kimar Studio

wypady.pl

Puls Swiata (C)2003