Puls Žwiata
Wtorek, 19 pa╝dziernika 2021www.puls-swiata.pl
Puls Žwiata


Raport: Turcja

Włochy: porzucone dzieci

Mołdawia i Naddniestrze:

Mołdawia i Naddniestrze: widok przez rzekę

Bia┼éoru┼Ť: Alaksandar Milinkiewicz

Andora - liliput w Pirenejach

Oblicza Gruzji

Wybory w Peru

Strefa Kultury:
Literatura

Teatr

Kino

Muzyka

Wystawa

Kanon

BIBLIOTEKA:
LINKI

KSIĄŻKI

DOKUMENTY

GALERIA FOTO

 
ZALOGUJ



Wybory w Peru

KURS NA ZDERZENIE
Autor: Zuzanna Boryczko

Etniczno┼Ť─ç, sprawiedliwo┼Ť─ç spo┼éeczna, walka z ameryka┼äskim imperializmem i zrzucenie brzemienia kolonializmu – to has┼éa, dzi─Öki którym do dzi┼Ť na Kubie rz─ůdzi Fidel Castro, do w┼éadzy doszli w Wenezueli Hugo Chavez, a w Boliwii Evo Morales. Na kontynencie, którego miasta ton─ů w powodzi faveli, a ludzie utracili wiar─Ö w klas─Ö polityczn─ů, powsta┼éy doskona┼ée warunki do rozwoju populizmu. Podobnie pierwsza runda wyborów prezydenckich w Peru, która mia┼éa miejsce na pocz─ůtku kwietnia. Zwyci─Ö┼╝y┼é Ollante Humala – eksoficer, ludyczny przywódca popierany przez coraz wi─Öksze rzesze niezadowolonych mas. Je┼╝eli Humala zwyci─Ö┼╝y w drugiej rundzie, Peru pójdzie drog─ů Wenezueli. A to kurs na zderzenie z Waszyngtonem.

KURS NA ZDERZENIE 1
Prezydent Alejandro Toledo rozczarowa┼é rodak├│w cho─ç bilans jego rz─ůd├│w nie jest wcale taki z┼éy. Fot. Zuzanna Boryczko
KURS NA ZDERZENIE 2
Wybory ubezpiecza┼éo kilkadziesi─ůt tysi─Öcy ┼╝o┼énierzy i policjant├│w. Fot. Adrian Przy┼éucki
KURS NA ZDERZENIE 3
Peru w ostatnich latach rozwija si─Ö lecz dla biednej wi─Ökszo┼Ťci spo┼éecze┼ästwa wzrost gospodarczy jest nieodczuwalny. Fot. Zuzanna Boyczko.

W kwietniowych wyborach g┼éosy przesz┼éo trzech czwartych elektoratu roz┼éo┼╝y┼éy si─Ö niemal idealnie po równo. Ollante Humala, zwyci─Özca, otrzyma┼é ponad 30 proc. poparcia, a jego najwa┼╝niejsi konkurenci: Lourdes Flores i niegdysiejszy prezydent Alan Garcia – po ok. 25 proc.

W momencie zamykania tego numeru Pulsu ┼Üwiata liczenie g┼éosów w Peru wci─ů┼╝ trwa┼éo, ró┼╝nica mi─Ödzy drugim a trzecim miejscem by┼éa minimalna (kilkadziesi─ůt tysi─Öcy g┼éosów) i nie by┼éo pewne, kto b─Ödzie kontrkandydatem Humali w drugiej turze.Ta trójka dalece zdystansowa┼éa 17 innych kontrkandydatów. W czasie ochranianego przez ok. 53 tysi─ůce policjantów i ┼╝o┼énierzy g┼éosowania wybrano równie┼╝ 120 parlamentarzystów. Do urn w 80 tysi─ůcach punktów wyborczych posz┼éo szesna┼Ťcie milionów ludzi.

Humala szed┼é do w┼éadzy z has┼éem zwi─Ökszania wydatków na pomoc biednym, kopiuj─ůc bez wi─Ökszych zmian retoryk─Ö Chaveza i przy jego mniej czy bardziej wyra┼║nym poparciu. El Commandante, jak lubi by go nazywano, chce nowej konstytucji, która „powstrzyma┼éaby proces neokolonializmu” w kraju, wyrzucenia „pl─ůdruj─ůcych Peru” korporacji, nacjonalizacji zasobów naturalnych czy infrastruktury i zablokowania umów o wolnym handlu ze Stanami Zjednoczonymi, co przynios┼éo ju┼╝ zreszt─ů pierwsze efekty – niektóre zachodnie koncerny zatrzyma┼éy swoje inwestycje w Peru i czekaj─ů na rozwój sytuacji. By┼éy wojskowy zapowiada te┼╝, ┼╝e utrzyma niski deficyt bud┼╝etowy, co jednak wydaje si─Ö w┼éa┼Ťciwie niemo┼╝liwe, zw┼éaszcza przy tak rozdmuchanym programie socjalnym. Podobnie jak Morales, Humala chcia┼éby legalizacji – i wr─Öcz uprzemys┼éowienia – upraw koki, co prawdopodobnie sk┼éoni┼éo ku niemu znaczn─ů cz─Ö┼Ť─ç wiejskiego elektoratu (a Peru jest drugim po Kolumbii producentem koki!). By─ç mo┼╝e tu kandydat widzi mo┼╝liwo┼Ť─ç dofinansowania bud┼╝etu.

Odchodz─ůcy ze stanowiska prezydent Alejandro Toledo nie pozostawi┼é rodakom w─ůtpliwo┼Ťci. W telewizyjnym wyst─ůpieniu po pierwszej turze wyborów okre┼Ťli┼é potencjaln─ů prezydentur─Ö Humali „krzywd─ů” dla Peru. To zreszt─ů ju┼╝ wida─ç w ┼Ťwiecie biznesu – nie tylko wstrzymano inwestycje, w dó┼é polecia┼éa te┼╝ gie┼éda i kursy waluty narodowej. Zreszt─ů, niewykluczone, ┼╝e w ostatniej chwili cz─Ö┼Ť─ç sympatyków Humali zrewidowa┼éa pogl─ůdy – jeszcze na kilka dni przed wyborami sonda┼╝e wskazywa┼éy, ┼╝e by┼éy wojskowy mo┼╝e liczy─ç na 33-procentowe poparcie.

Zwyci─Özca pierwszej tury nie omieszka┼é te┼╝ rzuci─ç kilku uwag, które zosta┼éy odebrane jako zapowied┼║ stylu jego rz─ůdów. Komentuj─ůc potencjalne zwyci─Östwo Lourdes Flores stwierdzi┼é, ┼╝e je┼Ťli zostanie ona wybrana, w ci─ůgu roku obali j─ů zamach stanu. Z kolei Alan Garcia og┼éosi┼é, ┼╝e Humala grozi egzekucjami homoseksualistów i „┼Ťciananiem” skorumpowanych polityków, co prawdopodobnie by┼éo swobodn─ů interpretacj─ů wypowiedzi matki Humali... Przed ostatecznym wy┼éonieniem kontrkandydata El Commandante Flores i Garcia skoncentrowali si─Ö na obrzucaniu si─Ö nawzajem inwektywami, jakby toczyli jeszcze walk─Ö wyborcz─ů. „Kandydatem katastrofy i pora┼╝ki” nazywa┼éa Garci─Ö Flores. „Dyktatur─ů pieni─Ödzy” okre┼Ťli┼é z kolei perspektyw─Ö jej rz─ůdów by┼éy prezydent. Grudniowe wybory w Hondurasie i Boliwii by┼éy tylko pocz─ůtkiem zmian, jakie w tym roku obejm─ů polityczn─ů scen─Ö Ameryki ┼üaci┼äskiej. Rz─ůdz─ůcy zmieni─ů si─Ö (lub pozostan─ů przy w┼éadzy, co te┼╝ b─Ödzie znacz─ůce) w dwunastu krajach – m.in. w tak wa┼╝nych jak Brazylia, Meksyk, Kolumbia i Wenezuela. Prognozuje si─Ö, ┼╝e wynikiem nadchodz─ůcych wyborów b─Ödzie utrwalenie i dodatkowe pog┼é─Öbienie wyra┼║nie lewicowego profilu kontynentu (Chile, jak ju┼╝ wiadomo, nie posz┼éo jednak t─ů drog─ů – wybory w tym kraju zwyci─Ö┼╝y┼éa kilka tygodni temu socjalistka, ale prorynkowa, Michelle Bachelet). Pytanie tylko, czy b─Ödzie to pragmatyczna lewica, na wzór brazylijskiej, czy te┼╝ lewica populistycznych trybunów w stylu Chaveza, wyznaj─ůca trudn─ů nieco do zdefiniowania ideologi─Ö neoboliwaria┼äsk─ů. Lecz je┼Ťli Wenezuela mo┼╝e sobie pozwoli─ç na realizacj─Ö najbardziej szalonych planów dzi─Öki dochodom z posiadanych z┼éó┼╝ rop, to ju┼╝ Boliwia takich zasobów nie ma. Prezydent Evo Morales zalegalizowa┼é w swoim kraju uprawy koki, ale czy to pozwoli na sfinansowanie poprawy warunków ┼╝ycia Boliwijczyków – to ju┼╝ raczej w─ůtpliwe.

W Peru, trzecim co do wielko┼Ťci kraju Ameryki Po┼éudniowej, elektorat czeka na drug─ů tur─Ö wyborów. Odb─Ödzie si─Ö ona zapewne w maju. W spo┼éecze┼ästwie od pewnego czasu wyczuwalne jest rozczarowanie demokracj─ů. Objawia si─Ö ono przede wszystkim w dwóch, bynajmniej nie wykluczaj─ůcych si─Ö, postawach: zupe┼énym wycofaniu si─Ö z ┼╝ycia politycznego kraju i podatno┼Ťci na populizm. By┼éo jednak co┼Ť w kwietniowych wyborach, co ┼é─ůczy┼éo szerokie rzesze ludzi – ró┼╝ni─ůcych si─Ö tak aktywno┼Ťci─ů polityczn─ů czy pogl─ůdami, jak i statusem materialnym – ch─Ö─ç odsuni─Öcia od w┼éadzy obecnego prezydenta Alejandro Toledo.

Toledo ko┼äczy swoj─ů pi─Öcioletni─ů kadencj─Ö okryty nies┼éaw─ů i obrzucany s┼éowami krytyki. Spo┼éeczne poparcie dla jego osoby waha si─Ö w granicach 10-15%. Cz─Östo jednak gwa┼étownie spada, jak np. w po┼éowie ubieg┼éego roku, gdy w wyniku wprowadzenia niepopularnych zmian w sk┼éadzie personalnym rz─ůdu sonda┼╝e dawa┼éy mu zaledwie 6%. Mimo, ┼╝e Toledo bez w─ůtpienia jest najbardziej demokratycznym prezydentem, jakiego kraj mia┼é od 20 lat, Peruwia┼äczycy nie darz─ů go ani zaufaniem, ani szacunkiem, i nie mieli zamiaru dawa─ç mu drugiej szansy. Co tak mocno dyskredytuje obecnego prezydenta w oczach swoich niegdysiejszych wyborców? W┼Ťród wielu rzeczy, jakie s─ů mu zarzucane, znajduje si─Ö m.in. przyznanie sobie zbyt wysokiego wynagrodzenia, fa┼észowanie podpisów wyborczych w okresie kampanii oraz to, ┼╝e zbyt wiele czasu po┼Ťwi─Öca podró┼╝om zagranicznym. Bardzo zaszkodzi┼é mu równie┼╝ skandal wokó┼é nie┼Ťlubnej córki, której d┼éugo nie chcia┼é uzna─ç. W Peru, gdzie ludzie uwielbiaj─ů plotki i oburzaj─ů si─Ö na niezliczone skandale, takie tematy tygodniami nie schodz─ů z pierwszych stron dziesi─ůtków brukowców – i maj─ů ogromny wp┼éyw na opini─Ö publiczn─ů. Po g┼é─Öbszej analizie pod tymi zarzutami (i ca┼é─ů mas─ů pomniejszych pretensji) mo┼╝na dostrzec jednak drugie, wiele powa┼╝niejsze, dno.

Kiedy ten pierwszy w historii Peru prezydent india┼äskiego pochodzenia wygra┼é pierwsze demokratyczne wybory (po dyktaturze Alberto Fujimoriego) wi─ůzano z jego rz─ůdami ogromne nadzieje. G┼éównym has┼éem jego kampanii by┼éo zwi─Ökszenie ilo┼Ťci miejsc pracy oraz podniesienie poziomu ┼╝ycia obywateli. Fakt, administracja Toledo mo┼╝e si─Ö pochwali─ç stabilnym wzrostem gospodarczym, nisk─ů inflacj─ů, mocn─ů walut─ů i wzrostem eksportu. Jednak z tej koniunktury korzysta w─ůska elita, a dobre wyniki gospodarki nie przek┼éadaj─ů si─Ö na popraw─Ö sytuacji zwyk┼éych Peruwia┼äczyków.

Problem, jakim jest brak systemu redystrybucji dochodu narodowego, dotyczy w ró┼╝nym stopniu wszystkich krajów Ameryki ┼üaci┼äskiej. W Brazylii przyk┼éadowo, w r─Ökach 1% spo┼éecze┼ästwa skoncentrowanych jest 50% gruntów, podobnie na 5% przypada 50% dochodu narodowego. Statystyki te nie ró┼╝ni─ů si─Ö wiele w przypadku Peru, gdzie dysproporcje spo┼éeczne s─ů trudne do wyobra┼╝enia. Elita stanowi 3-4%, klasa ┼Ťrednia jest formacj─ů szcz─ůtkow─ů, a wi─Öksz─ů cz─Ö┼Ť─ç spo┼éecze┼ästwa stanowi─ů tzw. „wykluczeni”, ┼╝yj─ůcy na obrze┼╝ach miast oraz cholos – zamieszkuj─ůcy regiony górskie Indianie, utrzymuj─ůcy si─Ö z roli lub hodowli zwierz─ůt. Blisko 45% ludzi nie ma sta┼éej pracy. Ponad po┼éowa spo┼éecze┼ästwa ┼╝yje poni┼╝ej progu ubóstwa. Nic wi─Öc dziwnego, ┼╝e wed┼éug sonda┼╝y 73,5 proc. Peruwia┼äczyków wierzy, ┼╝e pa┼ästwo potrzebuje autokratycznego rz─ůdu...

Toledo doprowadzi┼é do poprawy ekonomicznych wska┼║ników. Pojawi┼é si─Ö 5-procentowy wzrost gospodarczy, wzrós┼é eksport. Jednocze┼Ťnie jednak odchodz─ůcy prezydent poniós┼é pora┼╝k─Ö w konfrontacji z wojskiem i s─ůdownictwem, które obiecywa┼é zreformowa─ç. Co wa┼╝niejsze, nie mia┼é ┼╝adnych sukcesów w walce z korupcj─ů.Przez kraj przetaczaj─ů si─Ö fale strajków. W Limie nietrudno spotka─ç manifestuj─ůce w centrum miasta t┼éumy ludzi. Pod koniec ubieg┼éego roku przeciwko rosn─ůcym cenom benzyny strajkowali, blokuj─ůc wiele kluczowych dróg w ca┼éym kraju, pracownicy transportu (który tutaj jest prywatny). Strajk wyk┼éadowców wy┼╝szych uczelni publicznych dla tysi─Öcy studentów oznacza┼é dwumiesi─Öczn─ů przerw─Ö w zaj─Öciach. W walce o swe postulaty na ulice wysz┼éy piel─Ögniarki i pracownicy pa┼ästwowej administracji. Buntem grozili tak┼╝e policjanci. Prawd─ů jest równie┼╝ to, ┼╝e Alejandro Toledo brakuje cech przywódczych i cho─ç ┼Ťladu charyzmy, jakiej oczekuje si─Ö od po┼éudniowoameryka┼äskiego caudillo. Brak umiej─Ötno┼Ťci wychodzenia z politycznych opresji ujawni┼é si─Ö u niego ju┼╝ niejednokrotnie. Ponadto od samego pocz─ůtku kadencji wytyka si─Ö mu brak spójnego planu rz─ůdzenia pa┼ästwem, a sposób sprawowania w┼éadzy okre┼Ťla si─Ö mianem improwizacji. Wszystko to z┼éo┼╝y┼éo si─Ö na „bomb─Ö” spo┼éecznej frustracji, któr─ů rozbraja─ç b─Ödzie musia┼é nast─Öpca Toledo na stanowisku prezydenta.


JeÂli chcesz przeczytaŠ ca│y artyku│ zaloguj siŕ
JeÂli nie posiadasz konta, zarejestruj siŕ

wersja do wydruku



AktualnoÂci:
Japońskie fascynacje...
Koreańska awangarda ...
Akustyczna Marika...
Wszystkie wojny fotor...
Naga prawda o pilotac...

Kapela ze Wsi Warszawa

Kimar Studio

wypady.pl

Puls Swiata (C)2003