Puls Žwiata
Wtorek, 19 pa╝dziernika 2021www.puls-swiata.pl
Puls Žwiata


Raport: Turcja

Włochy: porzucone dzieci

Mołdawia i Naddniestrze:

Mołdawia i Naddniestrze: widok przez rzekę

Bia┼éoru┼Ť: Alaksandar Milinkiewicz

Andora - liliput w Pirenejach

Oblicza Gruzji

Wybory w Peru

Strefa Kultury:
Literatura

Teatr

Kino

Muzyka

Wystawa

Kanon

BIBLIOTEKA:
LINKI

KSIĄŻKI

DOKUMENTY

GALERIA FOTO

 
ZALOGUJ



Wybory w Peru

MEANDRY PERUWIAŃSKIEJ HISTORII
Autor: Adrian Przyłucki

Wojskowi, wojskowi, dyktatorzy, wojskowi, dyktatorzy, wojskowi, autokraci... Krótka historia Peru.

12 lutego 1945 r. Peru wypowiedzia┼éo wojn─Ö Niemcom i Japonii. Kilka miesi─Öcy pó┼║niej przy poparciu partii politycznej APRA (Ameryka┼äski Ludowy Sojusz Rewolucyjny) w┼éadz─Ö zdobywa prezydent Jose Luis Bustamante (1945-48). Zastosowa┼é on w gospodarce elementy interwencjonizmu pa┼ästwowego w celu ustabilizowania sytuacji gospodarczej, walutowej, by usprawni─ç rynek, zlikwidowa─ç bezrobocie i stymulowa─ç wzrost gospodarczy.Obalonego po trzech latach przez prawicow─ů junt─Ö wojskow─ů Bustamantego zast─ůpi┼é gen. Manuel Odria. Za jego rz─ůdów (1948-56) nap┼éyn─ů┼é do Peru zagraniczny kapita┼é i rozpocz─ů┼é si─Ö dwudziestoletni okres rozwoju gospodarczego. Jeden z jego sukcesorów, prezydent Fernando Belaunde Terry, prowadzi┼é jeszcze silniejsz─ů polityk─Ö progospodarcz─ů. Za jego czasów w gospodarce zacz─Ö┼éy dominowa─ç firmy ameryka┼äskie i japo┼äskie. Wówczas te┼╝ zacz─ů┼é si─Ö okres liberalizacji politycznej.

Sko┼äczy┼é si─Ö jednak wkrótce pó┼║niej, gdy kolejny wojskowy pucz obali┼é prezydenta. Rewolucyjna Junta Wojskowa nacjonalizowa┼éa banki, kopalnie, przemys┼é i przeprowadzi┼éa katastrofaln─ů reform─Ö roln─ů. Kraj b┼éyskawicznie si─Ö zad┼éu┼╝y┼é, wzros┼éo te┼╝ bezrobocie i inflacja.Junta wynios┼éa do w┼éadzy genera┼éów Juana Velasco Alvarado, a potem Francisco Moralesa Bermudeza. W maju 1980 r. powróci┼é do w┼éadzy prezydent Fernando Belaunde Terry. Cho─ç stara┼é si─Ö odwróci─ç skutki rz─ůdów mundurowych – kryzys narasta┼é. Krajem wstrz─ůsa┼éy strajki i spektakularne upadki przedsi─Öbiorstw. Poza tym rozkwit┼é narkobiznes oraz terroryzm w wykonaniu maoistowskiego ugrupowania partyzanckiego Sendero Luminoso (┼Üwietlisty Szlak), co doprowadzi┼éo w ko┼äcu do wojny domowej w pierwszej po┼éowie lat 80. W sierpniu 2003 r. raport specjalnej komisji ujawni┼é, ┼╝e w latach 1980-2000, w wyniku star─ç armii z partyzantkami lewicowymi, zgin─Ö┼éo 69 000 osób. Zabici byli zarówno po stronie rebeliantów (54%), jak te┼╝ wojskowych (30%). Reszt─Ö stanowi─ů zaginieni. 

ZMIANY, ZMIANY...

Wybory w 1990 r. oficjalnie wygra┼é Alberto Fujimori. Twarda polityka gospodarcza jego rz─ůdu zbi┼éa inflacj─Ö z poziomu 7 650% do 139% tylko w 1991 r. Fujimori szybko odszed┼é jednak od demokracji na rzecz autorytaryzmu i w listopadzie 2000 r. musia┼é uciec z kraju. Wyl─ůdowa┼é w Japonii, która konsekwentnie odmawia┼éa ekstradycji.

W drugiej turze wyborów w 2001 r. zwyci─Ö┼╝y┼é Indianin, z wykszta┼écenia ekonomista, Alejandro Toledo Manrique. Obj─ů┼é urz─ůd 28 lipca 2001 r., w 180. rocznic─Ö uzyskania niepodleg┼éo┼Ťci. W Peru prezydent jest jednocze┼Ťnie szefem parlamentu, oprócz niego konstytucyjnie ustanowionych jest dwóch wiceprezydentów (stanowisko 1. wiceprezydenta by┼éo dot─ůd nieobsadzone, drugim by┼é David Waisman). Jednak ┼╝aden z nich nie ma konstytucyjnych funkcji, chyba, ┼╝e prezydent nie jest w stanie sprawowa─ç swoich obowi─ůzków. W tym systemie premier nie ma najwy┼╝szej w┼éadzy wykonawczej. Zaprowadzony przez Prezydenta Alejandro Toledo porz─ůdek spowodowa┼é, ┼╝e struktury w┼éadzy sta┼éy si─Ö nieco bardziej przejrzyste.  

WSKA┼╣NIKI ROSN─ä, FRUSTRACJA RÓWNIE┼╗

Od 1994 do 1997 r. rz─ůd przyci─ůgn─ů┼é do Peru wielu inwestorów, dzi─Öki czemu odnotowano poka┼║ny wzrost gospodarczy. Kataklizmy wywo┼éane przez pr─ůd El Nino, obmywaj─ůcy wybrze┼╝a Peru, przyczyni┼éy si─Ö jednak do zaprzepaszczenia ówczesnych osi─ůgni─Ö─ç. Zawieszono program prywatyzacyjny, zachwiana zosta┼éa relacja cen importowych do eksportowych. Do odnowy wzrostu gospodarczego przyczyni┼é si─Ö dopiero nast─Öpca Fujimoriego, prezydent Toledo. Ju┼╝ w 2001 r. ponownie odnotowano wzrost gospodarczy (0,2 proc.). W 2000 r. inflacja wynios┼éa 3,7 proc.

Deficyt bud┼╝etowy w latach 1999-2000 przekroczy┼é 3 proc. PKB. Wydatki wi─ůza┼éy si─Ö z kampani─ů wyborcz─ů, sp┼éacaniem d┼éugu zagranicznego i niskimi wp┼éywami z podatków. W 2001 r. rz─ůd doprowadzi┼é do obni┼╝enia deficytu do 2.5% PKB, w nast─Öpnych latach kontynuowano t─Ö polityk─Ö. Peru systematycznie notuje spadek stopy bezrobocia, od ┼Ťrednio 74% pod koniec lat 80., 43% w po┼éowie lat 90., do 13,4% w 2003 r. Mimo to, poni┼╝ej poziomu ubóstwa ┼╝yje 54% ludno┼Ťci.Rz─ůd Toledo przez pi─Ö─ç lat szuka┼é sposobów na przyci─ůgni─Öcie inwestorów. Udawa┼éo si─Ö to Alberto Fujimoriemu, po obj─Öciu w┼éadzy. Pó┼║niejsze zawirowania zniech─Öci┼éy jednak zagraniczny i rodzimy kapita┼é. Toledo uda┼éo si─Ö poprawi─ç pod tym wzgl─Ödem sytuacj─Ö, cho─ç w okresie przedwyborczym wielu zainteresowanych woli poczeka─ç z decyzj─ů na to, kto zast─ůpi Toledo.

Otwarta polityka zagraniczna, zmniejszenie ogranicze┼ä handlu, zaproszenia dla inwestorów spowodowa┼éy, ┼╝e w latach 1992-2001 Peru przyci─ůgn─Ö┼éo prawie 17 mld dolarów obcego kapita┼éu. Obecnie gospodarka Peru jest jedn─ů z najszybciej rozwijaj─ůcych si─Ö w ca┼éej Ameryce Po┼éudniowej, rosn─ůc─ů w 2002 roku o 5%, a w 2003 r. o 4%, ze stabiln─ů walut─ů oraz inflacj─ů rz─Ödu 2,2%. Zagraniczne inwestycje s─ů stabilne. G┼éównymi eksporterami do Peru s─ů USA – 26,1%, Wielka Brytania – 11,6%, Chiny – 7,9%, Szwajcaria – 7,5%, Japonia – 4,9% (ryby i produkty rybne, z┼éoto, mied┼║, cynk, ropa, kawa, cukier, bawe┼éna). Najwa┼╝niejsi importerzy to USA – 27,5%, Hiszpania – 8,3%, Chile – 7,9%, Brazylia – 4,7% i Kolumbia – 4,6% (przemys┼é maszynowy, sprz─Öt transportowy, ┼╝elazo, stal, chemikalia, farmaceutyki, produkty ┼╝ywno┼Ťciowe).


JeÂli chcesz przeczytaŠ ca│y artyku│ zaloguj siŕ
JeÂli nie posiadasz konta, zarejestruj siŕ

wersja do wydruku



AktualnoÂci:
Japońskie fascynacje...
Koreańska awangarda ...
Akustyczna Marika...
Wszystkie wojny fotor...
Naga prawda o pilotac...

Kapela ze Wsi Warszawa

Kimar Studio

wypady.pl

Puls Swiata (C)2003