Puls Žwiata
Wtorek, 19 pa╝dziernika 2021www.puls-swiata.pl
Puls Žwiata


RAPORT: Samostanowienie narod├│w

UE: TRAKTAT KONSTYTUCYJNY

MOST NA WSCHÓD: UKRAINA

NOWA SZTUKA CHIŃSKA

AZERBEJD┼╗AN: Wybory

Amerykanie w Iraku

AFRYKA

RAMZAN AMPUKAJEW

Strefa Kultury:
Literatura

Teatr

Kino

Muzyka

Wystawa

Kanon

BIBLIOTEKA:
LINKI

KSIĄŻKI

DOKUMENTY

GALERIA FOTO

 
ZALOGUJ



MOST NA WSCHÓD: UKRAINA

Krym Tatar├│w
Autor: Lech Wojciechowski

Ukraina odzyska┼éa (a raczej uzyska┼éa) niepodleg┼éo┼Ť─ç w 1991 roku po rozpadzie Zwi─ůzku Sowieckiego. Od samego pocz─ůtku jej niezale┼╝ne-go bytu g┼é├│wn─ů trosk─ů politycznych elit w Kijowie pozostawa┼éo utrzyma-nie integralno┼Ťci m┼éodego pa┼ästwa.

Krym Tatar├│w 1
Działacz tatarski ze wsi pod Sudłakiem. Fot. Lech Wojciechowski
Krym Tatar├│w 2
Obrzezanie w meczecie w Bakczysaraju. Fot. lech Wojciechowski
Krym Tatar├│w 3
Flaga Tatar├│w Krymskich
Obecna Ukraina jest bowiem pa┼ästwem bardzo wewn─Ötrznie zr├│┼╝nicowanym, w kt├│rego sk┼éad wchodz─ů ziemie o cz─Östo zdecydowanie odmiennej historii, kulturze, j─Özyku oraz sk┼éadzie etnicznym. Szczeg├│lnie w pierwszej po┼éowie lat 90-tych dawa┼éy o sobie zna─ç r├│┼╝ne lokalne separatyzmy, kt├│re ze szczeg├│lnym nasileniem wyst─Öpowa┼éy na wschodzie i po┼éudniu Ukrainy zamieszkanym przez wi─Ökszo┼Ť─ç rosyjskiej i rosyjskoj─Özycznej ludno┼Ťci kraju (Rosjanie
stanowi─ů na Ukrainie ok. 17 proc. ludno┼Ťci, podczas gdy odsetek rosyjskoj─Özycznych mieszka┼äc├│w tego kraju szacuje si─Ö nawet na 50-60 proc.).

Jednak szczeg├│lne miejsce na mapie separatyzm├│w ukrai┼äskich zajmuje Krym. Tam mia┼é miejsce najwi─Ökszy i najbardziej niebezpieczny dla Ukrainy konflikt, kt├│rego najostrzejsza faza przypad┼éa na lata 1992-1995, kiedy rz─ůdz─ůcy Krymem Rosjanie pr├│bowali oderwa─ç go od Ukrainy i przy┼é─ůczy─ç do Rosji. Cho─ç po 1995 roku Kij├│w odzyska┼é kontrol─Ö nad p├│┼éwyspem, nadal pozostaje on jednak miejscem zapalnym, kt├│rego najbli┼╝sza przysz┼éo┼Ť─ç ubiega─ç b─Ödzie z pewno┼Ťci─ů pod znakiem wewn─Ötrznych konflikt├│w, kt├│re mog─ů zaostrzy─ç te┼╝ stosunki Ukrainy z Rosj─ů.

Poza konfliktem ukrai┼äsko-rosyjskim na sytuacj─Ö na Krymie wp┼éywa obecno┼Ť─ç Tatar├│w Krymskich. Od pocz─ůtku lat 90-tych wracaj─ů oni na Krym, z kt├│rego zostali wysiedleni bestialsko przez Stalina w 1944 roku za rzekom─ů „zdrad─Ö ojczyzny”. Obecnie na 2-milionowym Krymie Tatarzy stanowi─ů ok. 13 proc. ludno┼Ťci (ok. 265 tys.) podczas gdy Rosjanie to ok. 55-60 proc. mieszka┼äc├│w p├│┼éwyspu, a Ukrai┼äcy (w wybitnej wi─Ökszo┼Ťci jednak zrusyfikowani) ok. 25 proc.

Powracaj─ůcy z miejsc deportacji (g┼é├│wnie z Azji ┼Ürodkowej) Tatarzy Krymscy spotykaj─ů na Krymie ogromne trudno┼Ťci zwi─ůzane z brakiem ziemi, na kt├│rej mogliby zamieszka─ç, brakiem domostw (w kt├│rych mieszkaj─ů Rosjanie, a ceny zakupu nowych bardzo si─Ö podnios┼éy) ogromnym bezrobociem oraz generaln─ů dyskryminacj─ů oraz antytatarskim szowinizmem prezentowanym g┼é├│wnie przez krymskich Rosjan.

Głównym celem Tatarów jest utworzenie na Krymie tatarskiej autonomii
terytorialno–narodowej, kt├│ra istnia┼éa tu w okresie mi─Ödzywojennym. Mimo niewielkiej liczebno┼Ťci Tatarzy na Krymie stanowi─ů bardzo dobrze zorganizowan─ů si┼é─Ö polityczn─ů oraz chyba najwi─Öksze pro-ukrai┼äskie lobby. Rozumiej─ů bowiem, ┼╝e przy┼é─ůczenie Krymu do Rosji mog┼éoby jeszcze pogorszy─ç ich sytuacj─Ö.

Wydaje si─Ö, ┼╝e w du┼╝ej mierze dzi─Öki oporowi Tatar├│w wobec krymskich Rosjan i komunist├│w Ukrainie uda┼éo si─Ö na pocz─ůtku lat 90-tych utrzyma─ç Krym w sk┼éadzie pa┼ästwa (Krym jest Autonomiczn─ů Republik─ů w sk┼éadzie Ukrainy). Lojalno┼Ť─ç Tatar├│w wobec nowej ojczyzny nie spotka┼éa si─Ö jednak ze zdecydowanym wsparciem ze strony Kijowa, kt├│ry buduj─ůc unitarne pa┼ästwo nie chcia┼é na Krymie samodzielno┼Ťci ani Rosjan ani Tatar├│w. Tak wi─Öc cho─ç z jednej strony Tatarzy mogli i mog─ů skutecznie hamowa─ç si┼éy prorosyjskie (przy nieobecno┼Ťci na p├│┼éwyspie znacz─ůcych si┼é proukrai┼äskich) w┼éadze w Kijowie nie wspieraj─ů zbytnio ich d─ů┼╝e┼ä, aby nie dra┼╝ni─ç Rosji i Rosjan na Krymie. Kij├│w z pewno┼Ťci─ů obawia si─Ö te┼╝, ┼╝e gdy zniknie problem separatyzmu rosyjskiego z tym wi─Öksz─ů si┼é─ů Tatarzy domaga─ç si─Ö b─Öd─ů odzyskania swych praw i naprawienia olbrzymich krzywd, jakich doznali przez deportacj─Ö.

Zwyk┼éa demokratyczna wi─Ökszo┼Ť─ç jest bowiem dla bezprawnie i bezzasadnie wyrzuconego ze swej ziemi narodu zab├│jcza. St─ůd te┼╝ jednym z g┼é├│wnych postulat├│w Tatar├│w Krymskich jest przyznanie im statusu „narodu rdzennego”, faworyzuj─ůcego Tatar├│w w r├│┼╝nych dziedzinach ┼╝ycia spo┼éecznego i politycznego (np. kwoty do parlamentu). Kto by┼é na Krymie, pozna┼é Tatar├│w i zobaczy┼é warunki, w jakich ┼╝yj─ů i rzeczywisto┼Ť─ç Krymu, z pewno┼Ťci─ů zrozumie dlaczego Tatarzy Krymscy domagaj─ů si─Ö specjalnego statusu. Bez niego, ich szanse na odrodzenie kulturowe, narodowe i gospodarcze s─ů niewielkie.

Lech Wojciechowski


wersja do wydruku



AktualnoÂci:
Japońskie fascynacje...
Koreańska awangarda ...
Akustyczna Marika...
Wszystkie wojny fotor...
Naga prawda o pilotac...

Kapela ze Wsi Warszawa

Kimar Studio

wypady.pl

Puls Swiata (C)2003