Puls Žwiata
Wtorek, 19 pa╝dziernika 2021www.puls-swiata.pl
Puls Žwiata


RAPORT: Samostanowienie narod├│w

UE: TRAKTAT KONSTYTUCYJNY

MOST NA WSCHÓD: UKRAINA

NOWA SZTUKA CHIŃSKA

AZERBEJD┼╗AN: Wybory

Amerykanie w Iraku

AFRYKA

RAMZAN AMPUKAJEW

Strefa Kultury:
Literatura

Teatr

Kino

Muzyka

Wystawa

Kanon

BIBLIOTEKA:
LINKI

KSIĄŻKI

DOKUMENTY

GALERIA FOTO

 
ZALOGUJ



AFRYKA

Woda dla Sahelu
Autor: Ryszard Vorbrich, Michał Missala

By┼é taki okres w historii gdy Polska Stacja Naukowa w Kamerunie by┼éa jedynym na ┼Ťwiecie miejscem, nad kt├│rym powiewa┼éa polska flaga. Kraj ten i dzi┼Ť jest celem polskich ekspedycji naukowych. Obecnie jednak dzia┼éalno┼Ť─ç badawcza nie jest jedynym zaj─Öciem polskich naukowc├│w.

Woda dla Sahelu 1
Fot. Ryszard Vorbrich
Woda dla Sahelu 2
Fot. Ryszard Vorbrich
Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu od ponad ─çwier─ç wieku prowadzi badania na pi─Öciu kontynentach. Jednym z najstarszych „kierunk├│w” zainteresowa┼ä pozna┼äskich etnolog├│w jest Afryka. Maj─ů na swoim koncie kilkana┼Ťcie ekspedycji i d┼éu┼╝szych sezon├│w badawczych w dziesi─Öciu krajach kontynentu. Do┼Ťwiadczenia dotychczasowych bada┼ä pozwoli┼éy dostosowa─ç ich programy badawcze do potrzeb kraj├│w i spo┼éecze┼ästw afryka┼äskich i uzupe┼éni─ç cele poznawcze inicjatywami o charakterze humanitarnym. Dzi─Öki temu Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM w Poznaniu w┼é─ůczy┼é si─Ö w wysi┼éek ludzi dobrej woli z ca┼éego ┼Ťwiata, nios─ůcych pomoc mieszka┼äcom Afryki zagro┼╝onym kl─Öskami suszy i g┼éodu. Tak powsta┼é projekt badawczo-rozwojowy Woda i Zadrzewienie strefy Sahelu (Water and Reforestration for Sahel – WARS). Wcelu efektywniejszego wykorzystania ograniczonych ┼Ťrodk├│w autorzy projektu skupili si─Ö na kameru┼äskim odcinku pasa Sahelu, historycznie zwi─ůzanym z naszym krajem.

Polska Stacja Naukowa w Kamerunie by┼éa w latach 1883-1885 jedynym miejscem na ziemi, nad kt├│rym powiewa┼é a bia┼éo-czerwona flaga. Zabra┼é j─ů do Afryki Stefan Szolc-Rogozi┼äski Rogozi┼äski od m┼éodo┼Ťci marzy┼é o dalekich podr├│┼╝ach i nie rozstawa┼é si─Ö z mapami. Ju┼╝ w wieku 19 lat uko┼äczy┼é szko┼é─Ö marynarki wojennej w Kronsztadzie i zosta┼é mianowany oficerem floty rosyjskiej. Podczas sta┼╝owej podr├│┼╝y morskiej dooko┼éa ┼Ťwiata pozna┼é kilka port├│w afryka┼äskich. Zauroczony tym kontynentem wr├│ci┼é do Polski ju┼╝ z gotowym planem zorganizowa-nia wyprawy badawczej do rejonu obecnego Kamerunu.

Tereny mi─Ödzyrzecza Kongo-Niger pozostawa┼éy w├│wczas bowiem jedn─ů
z ostatnich „bia┼éych plam” na mapie Afryki. Rogozi┼äski chcia┼é, aby by┼éa to polska ekspedycja. Szuka┼é wi─Öc sponsor├│w we wszystkich trzech zaborach. Idea „Polskiej Wyprawy Afryka┼äskiej” wzbudzi┼éa ┼╝ywe
kontrowersje w┼Ťr├│d opinii publicznej Warszawy, Krakowa i Poznania. Popierali j─ů Wac┼éaw Na┼ékowski, Boles┼éaw Prus, Henryk Sienkiewicz i Filip Sulimierski. Z kolei Aleksander ┼Üwi─Ötochowski uwa┼╝a┼é j─ů za marnowanie
potrzebnych w kraju pieni─Ödzy. Ekspedycja dosz┼éa w ko┼äcu do skutku. Rogozi┼äski (wraz z towarzysz─ůcymi mu K. Tomczekiem i L. Janikows-kim) zbada┼é wybrze┼╝e Kamerunu i dorzecze rzeki Mungo, odkry┼é Jezioro S┼éoniowe (M'bu) i ├╝r├│d┼éa rzeki Rio del Rey, zdoby┼é najwy┼╝szy szczyt Fako (4070 m). Prace badawcze Polak├│w przerwa┼éa ekspansja kolonialna Niemiec. W 1885 roku po osobistej interwencji Bismarcka Polacy zmuszeni byli opu┼Ťci─ç wybrze┼╝e kameru┼äskie. Ziemie Kamerunu zosta┼éy zaanektowane przez Cesarstwo Niemieckie, a po I wojnie ┼Ťwiatowej ich miejsce zaj─Öli Francuzi i Brytyjczycy.

Od 1961 roku Kamerun jest niepodleg┼éym pa┼ästwem, rozci─ůgaj─ůcym si─Ö od r├│wnikowych puszcz na po┼éudniu po kra┼äce Sahary na p├│┼énocy. W┼éa┼Ťnie w p├│┼énocnych – pustynniej─ůcych – prowincjach kraju pracuj─ů obecnie g┼é├│wnie polscy misjonarze i naukowcy. Projekt naukowc├│w z Poznania zak┼éada stworzenie kilkudziesi─Öciu mikronisz ekologicznych – studni i towarzysz─ůcych im teren├│w zadrzewionych – co przeciwdzia┼éa─ç ma pustynnieniu regionu, a przede wszystkim s┼éu┼╝y─ç aktywizacji spo┼éeczno┼Ťci i gospodarek lokalnych. Pomocowy aspekt projektu polega na udost─Öpnieniu mieszka┼äcom wysychaj─ůcego regionu
┼Ťwie┼╝ej i czystej wody pitnej, a tak┼╝e (w wypadku jego kontynuacji i rozwoju) dostarczenia wody do nawadniania upraw. Pozwoli to nie tylko
na przed┼éu┼╝enie sezonu rolniczego na okres pory suchej, ale, co istotniejsze, na poszerzenie asortymentu produkcji rolnej o uprawy towarowe (warzywa), kt├│re przyczyni─ů si─Ö do prze┼éamania izolacji
gospodarczej regionu przez upowszechnienie gospodarki pieni─Ö┼╝nej. Ponadto, w┼é─ůczenie miejscowej ludno┼Ťci w bezpo┼Ťredni─ů realizacj─Ö projektu pozwoli prze┼éama─ç jej apati─Ö i poczucie niemo┼╝no┼Ťci,
a tak┼╝e przyczyni si─Ö do wy┼éonienie nowych elit, zorientowanych na ┼Ťwiat zewn─Ötrzny.

Cho─ç ka┼╝da studnia stanowi sama w sobie samodzielny mikroprojekt rozwojowy o niewielkich nak┼éadach i lokalnym zasi─Ögu, ich sie─ç stworzy─ç mo┼╝e now─ů jako┼Ť─ç gospodarcz─ů w regionie. Cele charytatywne projektu sprz─Ö┼╝one s─ů z celami poznawczymi – analiz─ů spo┼éecznych i kulturowych uwarunkowa┼ä powodzenia projekt├│w rozwojowych, a tak┼╝e uzyskaniem do┼Ťwiadczenia w przeprowadzaniu tego rodzaju przedsi─Öw-zi─Ö─ç.

Autorem za┼éo┼╝e┼ä jest Ryszard Vorbrich, kierownik Zak┼éadu Studi├│w Pozaeuropejskich Instytutu Etnologii i Antropologii UAM, natomiast g┼é├│wnym partnerem i realizatorem – ojciec W┼éadys┼éaw Kozio┼é, misjonarz
pracuj─ůcy ponad 25 lat w Kamerunie. Pomoc organizacyjn─ů zapewniaj─ů w szerokim zakresie inni polscy misjonarze i misjonarki. W Kamerunie pracuje najwi─Öksza w Afryce grupa 130 misjonarzy i si├│str misyjnych.
Istot─ů projektu jest tak┼╝e oparcie si─Ö na funduszach prywatnych, przekazanych przez polskich przedsi─Öbiorc├│w. Dzi─Öki jednemu z nich – Ireneuszowi Brzechwie z Obornik Wielkopolskich – dobieg┼é w┼éa┼Ťnie ko┼äca pilota┼╝owy etap przedsi─Öwzi─Öcia, w ramach kt├│rego zbudowano
pierwsze dwie studnie.

Projekt jest kontynuowany wraz z pozyskiwaniem kolejnych ofiarodaw-c├│w. Szczeg├│lnym jego za┼éo┼╝eniem jest nawi─ůzanie osobistych zwi─ůzk├│w mi─Ödzy ofiarodawc─ů a beneficjentami. Ot├│┼╝ fundator mo┼╝e przyjecha─ç na uroczyste otwarcie studni. Przyjazd mia┼éby si─Ö odby─ç na koszt w┼éasny sponsora, ale jego pobyt w Kamerunie b─Ödzie zorganizo-wany przez misjonarzy (odebranie z lotniska, go┼Ťcina na misji, zwiedzanie atrakcji turystycznych regionu) i mieszka┼äc├│w wsi, na potrzeby kt├│rych powsta┼éa studnia. Pan Brzechwa zamierza odwiedzi─ç Kamerun na pocz─ůtku 2004 roku.

Projekt „Woda dla Sahelu” jest realizowany przy okazji bada┼ä profesora Vorbricha w p├│┼énocnym Kamerunie, dotycz─ůcych tradycyjnych – plemiennych form gospodarki i organizacji spo┼éecznej. Obszar ten jest zap├│┼║niony pod wzgl─Ödem rozwoju gospodarczego, a przy tym dotkni─Öty problemem pustynnienia. W ci─ůgu ostatniego
─çwier─çwiecza poziom warstwy wodono┼Ťnej obni┼╝y┼é si─Ö tam z 7 do 14, a w niekt├│rych miejscach nawet do 20 metr├│w. Region ten zamieszka┼éy jest przez ok. 20 grup etnicznych znanych w etnografii pod wsp├│ln─ů nazw─ů Kirdi (w j─Özyku s─ůsiednich spo┼éeczno┼Ťci muzu┼éma┼äskich „niewierny”, „parszywy pies”). S─ů to plemiona „poga┼äskie”, kt├│re przed 200 laty schroni┼éy si─Ö w masywie Mandara przed ekspansj─ů nios─ůcych islam Fulbejami. Dzi─Öki temu
do drugiej po┼éowy XX wieku zachowa┼éy oryginaln─ů, archaiczn─ů kultur─Ö paleonigryck─ů i tradycyjne wierzenia. Po ustaniu najwi─Ökszego zagro┼╝enia ze strony muzu┼éman├│w, a tak┼╝e w nast─Öpstwie otwarcia miejscowego systemu spo┼éecznego i gospodarczego, wi─Ökszo┼Ť─ç ludno┼Ťci odesz┼éa od tradycyjnych wierze┼ä. Obecnie ich wyznawc├│w
jest tyle samo co, chrze┼Ťcijan lub muzu┼éman├│w. Przeludniony masyw Mandara opuszczany jest stopniowo przez mieszka┼äc├│w, kt├│rzy osiedlaj─ů si─Ö na podg├│rskich dolinach. Jest tam du┼╝o wolnej ziemi, ale brak wody.

Realizacja przedsi─Öwzi─Öcia odbywa┼éa si─Ö odleg┼éymi czasowo etapami. Profesor Vorbrich przeprowadzi┼é najpierw badania studyjne nad problemem wody w Kamerunie, nast─Öpnie opracowa┼é za┼éo┼╝enia projektu i rozpocz─ů┼é akcj─Ö pozyskiwania sponsor├│w. Wi─Öcej ch─Ötnych oferowa┼éo w┼éasn─ů prac─Ö. W Kamerunie nie brak jednak r─ůk do pracy,
brak za to ┼Ťrodk├│w. Z kilku potencjalnych sponsor├│w pozosta┼é pocz─ůtkowo Ireneusz Brzechwa.

Pod koniec 2001 roku profesor razem z ojcem Koziołem wytypowali dwa miejsca, w których miały powstać studnie. Głównymi kryteriami wyboru były potrzeby lokalne (w każdym wypadku studnia musi być w miejscu, w którym brakuje wody i może z niej korzystać kilkuset ludzi),
mo┼╝liwo┼Ť─ç znalezienia na miejscu ch─Ötnych do realizacji projektu, kt├│rzy byliby w stanie wzi─ů─ç na siebie wykonanie prac pomocniczych przy budowie studni, a p├│├╝niej przy jej konserwacji i oczywi┼Ťcie istnienie ciek├│w podziemnych o odpowiednim potencjale. Ojciec Kozio┼é – do┼Ťwiadczony radiesteta – doskonale poradzi┼é sobie z ostatnim zadaniem.

Prace budowlane toczy┼éy si─Ö powoli. Uroczyste otwarcie pierwszej studni w le┼╝─ůcej u st├│p masywu Mandara wsi Tra (departament Guider) mia┼éo miejsce 4 lutego 2003roku. Odprawiono msz─Ö w intencji sponsora, po┼Ťwi─Öcono studnie, odby┼éy si─Ö ta┼äce i biesiada. Druga studnia powsta┼éa w miejscowo┼Ťci Kereng. Ju┼╝ dzia┼éa, cho─ç wymaga jeszcze przebicia si─Ö przez warstw─Ö skaln─ů i pog┼é─Öbienia. Obecnie, dzi─Öki nowym ofiarodawcom, rozpoczyna si─Ö kolejny etap projektu. W lutym 2004 roku ruszy budowa kolejnych studni.

Dodatkowym efektem projektu „Woda dla Sahelu” jest mo┼╝liwo┼Ť─ç przeprowadzenia studi├│w terenowych nad spo┼éecznymi, kulturowymi i ekonomicznymi rezultatami inwestycji. Odpowiednio opracowane wyniki bada┼ä stanowi─ç mog─ů dogodny punkt wyj┼Ťcia do tworzenia dalszych program├│w pomocowych prze┼éamuj─ůcych bariery rozwojowe kontynen-tu. Pozostaje liczy─ç na to, i┼╝ projekt b─Ödzie kontynuowany w nast─Öp-nych latach i nie zabraknie ch─Ötnych na jego poparcie.

Ryszard Vorbrich
Michał Missala

Wszystkich zainteresowanych projektem prosimy o kontakt z profesorem Ryszardem Vorbrichem (vorbrich@amu.edu.pl).

Ch─Ötni do finansowego wsparcia przedsi─Öwzi─Öcia mog─ů dokonywa─ç wp┼éat na konto UAM w Poznaniu, Bank Zachodni WBK, 6/O Pozna┼ä, konto nr: 77 1090 1362 0000 0000 3601 7903 (708.180), dopisek: Woda dla Sahelu.


wersja do wydruku



AktualnoÂci:
Japońskie fascynacje...
Koreańska awangarda ...
Akustyczna Marika...
Wszystkie wojny fotor...
Naga prawda o pilotac...

Kapela ze Wsi Warszawa

Kimar Studio

wypady.pl

Puls Swiata (C)2003